Krzysztof Warlikowski

dyrektor artystyczny

Założyciel i dyrektor artystyczny Nowego Teatru.

Należy do odnowicieli języka teatru, jest jednym z najistotniejszych twórców teatru europejskiego. Ponad dziesięcioma realizacjami Szekspirowskimi stworzył nowy kanon realizacji dzieł Stradfordczyka. Intensywnie eksploruje też współczesne możliwości tragedii antycznej. Jego odczytanie Oczyszczonych Sarah Kane zrewoltowało myślenie o granicach teatru.

(A)pollonia stała się emblamatycznym spektaklem dla nurtu rozrachunkowego z polsko-żydowsko historią wojenną i powojenną, nazwanego polskim teatrem zagłady. W swoich przedstawieniach Warlikowski stale odnawia przymierze z widzem, czyniąc publiczność częścią wspólnego procesu dochodzenia do sensów i znaczeń. Jego przedstawienia są swoistą teatralną debatą, której rezultat nie jest nigdy z góry przesądzony. Od kilku lat intensywnie pracuje także w operze, przenosząc na jej grunt swoje teatralne odkrycia i działając na rzecz reteatralizacji opery.

Urodził się w 1962 roku w Szczecinie. Dyplom reżyserski zdobył na Wydziale Reżyserii Dramatu Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej w Krakowie w 1993 roku. Pierwsze realizacje w teatrach polskich i zagranicznych to: Hamlet zrealizowany w Tel Awiwie (1997) i Warszawie (1999), Poskromienie złośnicy w Warszawie (1998), Burza w Stuttgarcie (2000) i Warszawie (2003). Swoją uwagę skupia także na dramacie antycznym m.in.: Elektra Sofoklesa (1997), Bachantki Eurypidesa (2001) i współczesnym m.in.: Zachodnie Wybrzeże Bernarda-Marie Koltèsa (1998), Oczyszczeni Sarah Kane (2001), Krum Hanocha Levina (2005), Anioły w Ameryce Tony'ego Kushnera (2007). W 2006 roku odbyła się premiera Madame de Sade Yukio Mishimy w Tonnel Groep w Amsterdamie. 


W 1999 roku rozpoczął kilkuletnią współpracę z Teatrem Rozmaitości (dziś TR) w Warszawie, gdzie zrealizował siedem spektakli (Hamlet, Oczyszczeni, Bachantki, Burza, Dybuk. Między dwoma światami, Krum, Anioły w Ameryce), które były zapraszane na międzynarodowe festiwale, m.in. Fesitval d’Avignon, Festiwal Prensa de Otoño w Madrycie , Edinburgh International Festival, Wiener Festwochen, Next Wave Festival BAM w Nowym Jorku, Athens Festival, International Theatre Festival Santiago a Mil w Chile, Międzynarodowy Festiwal Teatralny PoNTI w Porto, XXI Seoul Performing Arts Festival w Korei Południowej, Festiwal BITEF w Belgradzie i do najważniejszych ośrodków teatralnych m.in. Hebbel am Ufer Theater w Berlinie, Teatro Garibaldi w Palermo, Centrum Meyerholda w Moskwie, Centro Cultural Belém w Lizbonie, Theatre de l'Odeon w Paryżu, National Arts Centre w Ottawie, Cameri Theatre w Tel Awiwie.
W tym czasie artysta reżyserował też w teatrach za granicą w Zagrzebiu, Bonn, Nicei, Amsterdamie, Hanowerze i Paryżu.

W 2000 roku zadebiutował jako reżyser operowy, przygotowując w Teatrze Wielkim-Operze Narodowej w Warszawie prapremierę opery Roxanny Panufnik The Music Programm

Od początku 2008 roku kieruje założonym wraz z grupą stałych współpracowników Nowym Teatrem w Warszawie. W maju 2009 roku wyreżyserował pierwszą premierę Nowego Teatru (A)pollonię, spektakl, który powstał w oparciu o teksty m.in. Ajschylosa, Johna Maxwella Coetzee’ego, Eurypidesa, Hanny Krall, Jonathana Littella. Kolejne spektakle zrealizowane w Nowym Teatrze to Tramwaj wg Tramwaju zwanego pożądaniem Tenneesse Williamsa jako koprodukcja Nowego Teatru i paryskiego Théâtre de l'Odéon z Isabelle Huppert i Andrzejem Chyra w rolach głównych, Koniec (2010) według tekstów Bernarda-Marie Koltesa Nickel Stuff, Franza Kafki Proces i Myśliwy Grakchus, J. M. Coetzee’ego Elizabeth Costello, Opowieści afrykańskie według Szekspira (2011) z wykorzystaniem tekstów W. Shakespeare’a Król Lear, Kupiec wenecki, Otello, E. Cleavera Soul on Ice, J. M. Coetzee'ego Lato, Kabaret warszawski (2013) inspirowany tekstem Johna van Drutena I’m a Camera oraz filmem Shortbus Johna Camerona Mitchella, Francuzi (2015) inspirowany powieścią Marcela Prousta W poszukiwaniu straconego czasu, którego premiera odbyła się na festiwalu Ruhrtriennale. W 2018 roku Krzysztof Warlikowski zrealizował Wyjeżdżamy na podstawie Pakujemy manatki (Orzej mizwadot) Hanocha Levina, a w 2021 Odyseję. Historię dla Hollywoodu inspirowaną Odyseją Homera, na podstawie Powieści dla Hollywoodu i Króla kier znów na wylocie Hanny Krall.

W 2011 roku do kin wszedł film Łukasza Barczyka Gli Italiani, w którym zagrał główna rolę.

Media:

Fot. Martiq

Wybrane spektakle

Wybrane role

Najważniejsze inscenizacje:

  • 1992 Białe noce według Fiodora Dostojewskiego (dyplom reżyserski) – PWST w Krakowie
  • 1993 Markiza O. według Heinricha von Kleista, Stary Teatr im. Heleny Modrzejewskiej w Krakowie 
  • 1994 Kupiec wenecki Szekspira, Teatr im. W. Horzycy w Toruniu 
  • 1995 Proces według Franza Kafki, School of Drama Beit Zvi w Tel Awiwie
  • 1995 Roberto Zucco Bernarda-Marie Koltèsa, Teatr Nowy w Poznaniu
  • 1997 Elektra Sofoklesa, Teatr Dramatyczny w Warszawie
  • 1997 Zimowa opowieść Szekspira, Teatr Nowy w Poznaniu
  • 1997 Tancerz mecenasa Kraykowskiego według Witolda Gombrowicza, Teatr Powszechny w Radomiu
  • 1997 Hamlet Szekspira, School of Drama Beit Zvi w Tel Awiwie
  • 1998 Poskromienie złośnicy Szekspira, Teatr Dramatyczny w Warszawie
  • 1998 Perykles Szekspira,  Piccolo Teatro w Mediolanie
  • 1998 Zachodnie wybrzeże Bernarda-Marie Koltèsa – Teatr Studio w Warszawie
  • 1998 Fenicjanki Eurypidesa, Municipal Theater w Beer Szewa
  • 1999 Wieczór trzech króli Szekspira, Staatstheater w Stuttgarcie
  • 1999 Hamlet Szekspira, Teatr Rozmaitości w Warszawie
  • 2000 Burza Szekspira, Staatstheater w Stuttgarcie 
  • 2000 The Music Programm Roxanny Panufnik (opera), Teatr Wielki w Warszawie
  • 2000 Don Carlos Giuseppe Verdiego (opera), Teatr Wielki w Warszawie
  • 2001 Bachantki Eurypidesa, Teatr Rozmaitości w Warszawie
  • 2001 Oczyszczeni Sarah Kane, Teatr Rozmaitości w Warszawie w koprodukcji z Wrocławskim Teatrem Współczesnym
  • 2002 W poszukiwaniu straconego czasu według Marcela Prousta, Schauspiel w Bonn
  • 2003 Burza Szekspira, Teatr Rozmaitości w Warszawie 
  • 2003 Sen nocy letniej Szekspira, Théâtre National w Nicei
  • 2003 Ubu Rex Krzysztofa Pendereckiego (opera), Teatr Wielki w Warszawie 
  • 2003 Dybuk według Szymona Ans-kiego i Hanny Krall, Teatr Rozmaitości w Warszawie w koprodukcji z Wrocławskim Teatrem Współczesnym
  • 2004 Speaking in Tongues Andrew Bovella, Tonnel Groep w Amsterdamie 
  • 2004 Makbet Szekspira, Staatstheater w Hanowerze 
  • 2005 Krum Hanocha Levina, Teatr Rozmaitości w Warszawie w koprodukcji ze Starym Teatrem w Krakowie 
  • 2006 Wozzeck Albana Berga (opera), Teatr Wielki w Warszawie 
  • 2006 Madame de Sade Yukio Mishimy, Tonnel Groep w Amsterdamie
  • 2006 Ifigenia w Taurydzie Christopha Willibalda Glucka (opera), Opera Paryska 
  • 2007 Anioły w Ameryce Tony’ego Kushnera, Teatr Rozmaitości w Warszawie 
  • 2007 Sprawa Makropulos Leoša Janáčka (opera), Opera Paryska 
  • 2009 (A)pollonia, Nowy Teatr w Warszawie 
  • 2009 Król Roger Karol Szymanowski, Opera Paryska 
  • 2010 Un Tramway według Tramwaju zwanego pożądaniem Tennessee Williamsa, Odéon-Théâtre de l’Europe
  • 2010 Koniec według Nickel Stuff Bernarda-Marie Koltèsa, Procesu i Myśliwego Grakchusa Franza Kafki oraz Elisabeth Costello Johna Maxwella Coetzee, Nowy Teatr, Warszawa 
  • 2011 Opowieści afrykańskie według Szekspira według dramatów Szekspira Król LearOtelloKupiec wenecki, powieści Coetzee Lato oraz monologów Mouawada, Nowy Teatr w Warszawie 
  • 2013 Kabaret warszawski inspirowany tekstem Johna van Drutena I’m a Camera oraz filmem Shortbus Johna Camerona Mitchella, Nowy Teatr w Warszawie 
  • 2015 Zamek Sinobrodego Béli Bartóka (opera), Opera Paryska
  • 2017 Naznaczeni Franza Schrekera (opera), Bayerische Staatsoper w Monachium
  • 2017 Peleas i Melizanda wg Claude' a Debussy'ego (opera), festiwal Ruhrtriennale, Essen
  • 2018 Z domu umarłych Leoša Janáčka (opera), Royal Opera House w Londynie 
  • 2018 Wyjeżdżamy wg Hanocha Levina, Nowy Teatr w Warszawie
  • 2019 Salome Richarda Straussa (opera), festiwal Staatsoper, Monachium 
  • 2019 Lady Makbet mceńskiego powiatu Dymitra Szostakowicza (opera), Opera Bastille w Paryżu
  • 2021 Odyseja. Historia dla Hollywoodu inspirowana „Odyseją” Homera, na podstawie Powieści dla Hollywoodu i Króla kier znów na wylocie Hanny Krall, Nowy Teatr w Warszawie

Nagrody

Najważniejsze publikacje o Krzysztofie Warlikowskim:

  • 2003 Notatnik Teatralny nr 28-29
  • 2003 Piotr Gruszczyński, Ojcobójcy. Młodsi zdolniejsi w teatrze polskim, Warszawa
  • 2003 Szekspir i uzurpator. Z Krzysztofem Warlikowskim rozmawia Piotr Gruszczyński, Warszawa
  • 2008 Grzegorz Niziołek. Warlikowski extra ecclesiam, Kraków
  • 2009 Monika Kwaśniewska. Od wstrętu do sublimacji: teatr Krzysztofa Warlikowskiego w świetle teorii Julii Kristevej. Kraków
  • 2011 Notatnik Teatralny nr 62-63

Najważniejsze nagrody i odznaczenia: 

  • Europejska Nagroda Teatralna Nowe Rzeczywistości Teatralne (Saloniki)
  • Nagroda OBIE przyznana przez nowojorski tygodnik Village Voic. Wśród zdobywców nagrody OBIE byli między innymi: Dustin Hoffman, Meryl Streep, Morgan Freeman. W ciągu pół wieku jedynie dwóch Polaków zdobyło nagrody OBIE m.in. Tadeusz Kantor.
  • Nagroda Francuskiego Związku Krytyków Teatralnych za najwybitniejsze przedstawienia obcojęzyczne we Francji za spektakl Anioły w Ameryce
  • Paszport Polityki za przywracanie wiary w artystyczne i etyczne posłannictwo teatru
  • Nagroda Meyerholda (Moskwa) za najwybitniejsze osiągnięcia w reżyserii światowej
  • Order Kawalera Kultury (Francja) – przyznawany przez francuskie Ministerstwo Kultury za wybitne osiągnięcia artystyczne
  • Laur Konrada
  • Dyplom Ministra Spraw Zagranicznych za wybitne zasługi dla promocji Polski w świecie
  • 2007 Wdecha w kategorii Człowiek Roku
  • Nagroda im. Konrada Swinarskiego
  • Nagroda Boski Komediant przyznawana przez międzynarodowe jury Festiwalu Boska Komedia
  • Honorowy Medal Europejski, Warszawa
  • Srebrny medal Zasłużony Kulturze — Gloria Artis przyznawany przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Nagroda Francuskiego Związku Krytyków Teatru, Muzyki i Tańca
  • Złota Maska na Festiwalu Złota Maska w Moskwie
  • 2012 Nagroda Culture.pl Superbrands za aktywne upowszechnianie kultury polskiej za granicą
  • International Shakespeare Prize na Międzynarodowym Festiwal Szekspirowskim w Krajowej w Rumunii
  • 2019 International Opera Award
  • 2021 Złoty Lew za całokształt twórczości Teatralnego Biennale w Wenecji
  • 2022 Nagroda Francuskiego Związku Krytyków Teatralnych za najwybitniejsze przedstawienia obcojęzyczne we Francji za spektakl Odyseja. Historia dla Hollywoodu

Zobacz także

Wyrażam zgodę na otrzymywanie newslettera zawierającego informacje handlowe dotyczące Nowego Teatru. Więcej.