Natalia Korczakowska o „Biesach" Fiodora Dostojewskiego

Czasami literatura dojrzewa do Historii, a czasem Historia do literatury. „Biesy" dzieją się tu i teraz, w ramach różnych interpretacji. Mnie osobiście fascynuje Szygalew, zawsze traktowany jako postać marginalna i jednoznacznie negatywna, jak Judasz albo parodia socjalizmu. Tymczasem jest to intelektualista pogrążony w rozpaczy z powodu własnych poglądów. Trudno o bardziej ludzką kondycję. Szygalew, tworząc nowy system społeczny, wychodzi od absolutnej wolności, a kończy na całkowitym zniewoleniu. W tej naszkicowanej postaci Dostojewski zapisał nasze ukryte lęki, wynikające z wstydliwego przekonania, że demokracja nie daje sobie już rady. „Biesy" to też wciąż nie rozwiązana kwestia wolnej woli, na iluzji której opierają się wszystkie systemy religijne. To interesuje mnie w kontekście lektury dodatkowej, „Free Will" Sama Harrisa.